Prof. Dr. Refia ŞEMİN UĞUREL

Prof. Dr. Refia ŞEMİN UĞUREL (1909-1997)

Türkiye’nin ve İstanbul Üniversitesi Pedagoji Enstitüsü’nün ilk kadın pedagoji profesörlerindendir. Zeka testlerinin Türkiye’ye kazandırılmasında, eğitim bilimleri enstitüleri ile eğitim fakültelerinin kurulmasına öncülük etmiştir.
Türkiye’de pedagojinin, psikolojik danışmanlığın ve zekâ testlerinin gelişiminde öncü bir rol üstlenen Refia Uğurel Şemin, İstanbul Kız Muallim Mektebi’ni birincilikle bitirdikten sonra eğitimine yurt dışında devam etmiştir. 1929’da Cenevre Üniversitesi J.J. Rousseau Enstitüsü’nde deneysel psikoloji ve çocuk psikolojisi alanlarında eğitimini tamamlamış, 1936’da “Türkiye’de Kadının Eğitimi” konulu teziyle doktorasını almıştır. Aynı yıl İstanbul Üniversitesi Pedagoji Enstitüsü’nde asistan olarak göreve başlayan Şemin, Amerika’da yürüttüğü araştırmaların ardından 1942’de doçent, 1957’de ise profesörlüğe yükselerek Pedagoji Kürsü başkanlığı yapmıştır.
Akademik kariyeri boyunca Türk eğitim sistemine ve psikoloji alanına devrim niteliğinde katkılar sunmuştur. 1951-1960 yılları arasında üniversiteye giriş için salt bilginin ötesinde zihinsel yetenekleri de ölçen test uygulamalarını yürüterek bugünkü üniversite yerleştirme sınavlarının temelini atmıştır. Zekâ testlerinin Türkiye’ye kazandırılmasında öncü olmuş; 1942’de Ordu Alfa testlerini, 1970’te WISC ve 1972’de Stanford-Binet zekâ testlerini Türk kültürüne uyarlayarak standardizasyonlarını gerçekleştirmiştir. Üniversitelerde öğrenci rehberlik servislerinin kurulmasını ilk gündeme getiren kişi olmasının yanı sıra, öğrencilerin zekâlarına göre yönlendirilmesi için okul psikologluğu kadrosunu savunmuş ve 1959’da pedagoji öğrencilerinin uygulama yapabilmesi için bir anaokulu açarak okul öncesi eğitimin gelişimine de büyük destek vermiştir.
Zihin Seviyesi Nedir, Gençlik Psikolojisi ve Zekanın Değerlendirilmesi gibi pek çok temel telif eser yazan ve Jean Piaget gibi isimlerden önemli çeviriler yapan Şemin, ardında güçlü bir akademik miras bırakmıştır. Haluk Yavuzer, Norma Razon, Ayla Oktay ve Ümit Davaslıgil gibi Türkiye’nin önde gelen bilim insanlarını yetiştirerek; suçlu çocuklar, mesleğe yöneltme ve okul olgunluğu gibi kavramların Türk eğitim sisteminde kalıcı bir şekilde yer bulmasını sağlamıştır.